Przyczyny nieważności małżeństwa

Zainteresowana osoba, która ma zamiar złożyć skargę o stwierdzenie nieważności małżeństwa, musi najpierw uświadomić sobie, na jakiej podstawie chce to zrobić. Nie wnosi bowiem o orzeczenie rozwodu, jak to ma miejsce w sądzie cywilnym, ale uważa, że jego małżeństwo było zawarte nieważnie. Muszą, więc istnieć poważne racje przemawiające za takim twierdzeniem.

  1. Małżeństwo może zostać nieważnie zawarte z powodu jakieś przeszkody zrywającej kan. 1083 – 1094.
    • wiek młodociany (14 lat dla kobiety i 16 dla mężczyzny)
    • niezdolność płciowa (impotencja)
    • istniejący węzeł małżeński ( małżeństwo z inną osobą)
    • różność religii (ślub z osobą nieochrzczoną)
    • święcenia
    • śluby lub profesja zakonna
    • uprowadzenie
    • przeszkoda występku (małżonkobójstwa)
    • pokrewieństwo (w linii prostej i do 4 stopnia linii bocznej)
    • powinowactwo (w linii prostej)
    • przyzwoitości publicznej
    • pokrewieństwa prawnego (powstałego z adopcji)
  2. Małżeństwo może zostać nieważnie zawarte na skutek braków dotyczących zgody małżeńskiej. Określone zostały przez prawodawcę w kan. 1095-1107.
    • brak minimum małżeńskiego poznania
    • pozbawienie używania rozumu
    • poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich
    • niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej
    • podstęp przy zawieraniu małżeństwa (umyślne wprowadzenie w błąd)
    • symulacja zgody małżeńskiej
    • wykluczenie któregoś z istotnych przymiotów lub elementów małżeństwa (jedność, nierozerwalność, zrodzenie i wychowanie potomstwa)
    • zawieranie małżeństwa pod warunkiem
    • przymus i bojaźń
  3. Przyczyną nieważności małżeństwa mogą być braki dotyczące formy kanonicznej, a więc sposobu zawierania małżeństwa. Dotyczy w szczególności kapłana asystującego przy zawieraniu małżeństwa (posiadanie przez niego odpowiedniego upoważnienia), oraz zobowiązanie do zawierania małżeństwa przez katolików według formy kanonicznej.