Przyczyny nieważności małżeństwa

Zainteresowana osoba, która ma zamiar złożyć skargę o stwierdzenie nieważności małżeństwa, musi najpierw uświadomić sobie, na jakiej podstawie prawnej chce to zrobić. Nie wnosi bowiem o orzeczenie rozwodu, jak to ma miejsce w sądzie cywilnym, ale uważa, że jego małżeństwo zostało zawarte nieważnie. Muszą, więc istnieć poważne racje, dotyczące określonej argumentacji przemawiające za takim twierdzeniem.

Małżeństwo może zostać nieważnie zawarte z powodu jakieś przeszkody zrywającej kan. 1083 – 1094.

  • wiek młodociany (14 lat dla kobiety i 16 dla mężczyzny)
  • niezdolność płciowa (impotencja)
  • istniejący węzeł małżeński ( małżeństwo z inną osobą)
  • różność religii (ślub z osobą nieochrzczoną)
  • święcenia
  • śluby lub profesja zakonna
  • uprowadzenie
  • przeszkoda występku (małżonkobójstwa)
  • pokrewieństwo (w linii prostej i do 4 stopnia linii bocznej)
  • powinowactwo (w linii prostej)
  • przyzwoitości publicznej
  • pokrewieństwa prawnego (powstałego z adopcji)

Małżeństwo może zostać nieważnie zawarte na skutek braków dotyczących zgody małżeńskiej. Określone zostały przez prawodawcę w kan. 1095-1107.

  • brak minimum małżeńskiego poznania
  • pozbawienie używania rozumu
  • poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich
  • niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej
  • podstęp przy zawieraniu małżeństwa (umyślne wprowadzenie w błąd)
  • symulacja zgody małżeńskiej
  • wykluczenie któregoś z istotnych przymiotów lub elementów małżeństwa (jedność, nierozerwalność, zrodzenie i wychowanie potomstwa)
  • zawieranie małżeństwa pod warunkiem
  • przymus i bojaźń

Przyczyną nieważności małżeństwa mogą być braki dotyczące formy kanonicznej, a więc sposobu zawierania małżeństwa.

Dotyczy w szczególności kapłana asystującego przy zawieraniu małżeństwa (posiadanie przez niego odpowiedniego upoważnienia), oraz zobowiązanie do zawierania małżeństwa przez katolików według formy kanonicznej.